Miejsca związane z powstaniem Czechosłowacji – gdzie ich szukać?

Brandýs nad Labem i ostatnie pokolenia Habsburgów

Renesansowy pałac w Brandýsie nad Labem, z pięknie zachowaną dekoracją sgraffitową, do 1918 roku należał do władców monarchii habsburskiej. Jego historyczne wnętrza do dziś pozwalają zajrzeć do świata cesarzy i członków rodziny cesarskiej, którzy tu przebywali.

Jednym z najsłynniejszych mieszkańców pałacu był cesarz Rudolf II, władca Świętego Cesarstwa Rzymskiego i król Czech, dla którego Brandýs był główną rezydencją poza Pragą. Cesarz Karol VI również wielokrotnie odwiedzał pałac. Jako zapalony myśliwy szczególnie cenił okoliczne tereny ze względu na rozległy i słynny zwierzyniec. Nic więc dziwnego, że Brandýs był później rozważany jako potencjalna letnia rezydencja prezydentów nowo powstałej Czechosłowacji.

W 2023 roku zakończono szeroko zakrojoną rewitalizację ogrodów pałacowych. W ramach projektu odrestaurowano historyczną szklarnię oraz posadzono nowe drzewa i krzewy.

Konopiště i arcyksiążę Franciszek Ferdynand d’Este

Pałac Konopiště, którego początki sięgają XIII wieku, został zakupiony w 1887 roku przez arcyksięcia Franciszka Ferdynanda d’Este, który w 1896 roku został następcą tronu Austro-Węgier. Przebudował rezydencję w stylu historyzującym, przekształcił otaczające ją tereny w rozległy park krajobrazowy, a w miejscu wcześniejszego barokowego ogrodu założył Ogród Różany wraz ze szklarniami.

Znaczna część pałacu do dziś zachowała charakter z czasów, gdy Franciszek Ferdynand mieszkał tu ze swoją rodziną. We wnętrzach można zobaczyć między innymi wyjątkową kolekcję historycznej broni i zbroi, a także wiele oryginalnych mebli i elementów wystroju. Wraz z ogrodami i otaczającym krajobrazem tworzą one niezwykle osobisty obraz prywatnego życia arcyksięcia.

Zamach na Franciszka Ferdynanda w Sarajewie w czerwcu 1914 roku wstrząsnął Europą. Austro-Węgry wypowiedziały następnie wojnę Serbii, uruchamiając ciąg wydarzeń, który doprowadził do wybuchu I wojny światowej. Cztery lata później monarchia austro-węgierska upadła, a 28 października 1918 roku powstała niepodległa Czechosłowacja.

Lány i pierwszy prezydent Czechosłowacji

Lány, z barokowym pałacem otoczonym lasami regionu Křivoklát, zostały ostatecznie wybrane na prezydencką rezydencję poza Pragą ze względu na niewielką odległość od stolicy oraz znakomity stan, w jakim obiekt utrzymywali jego poprzedni właściciele – rodzina Fürstenbergów.

Prezydent Tomáš Garrigue Masaryk, pierwszy prezydent niepodległej Czechosłowacji, bardzo mocno związał się z Lánami. Spędzał tu znacznie więcej czasu niż w Pradze i korzystał z pałacu jako całorocznej rezydencji. Prace architektoniczne powierzył Jožemu Plečnikowi, wybitnemu słoweńskiemu architektowi odpowiedzialnemu również za znaczące przebudowy Zamku Praskiego.

Lány szybko stały się ważnym miejscem spotkań politycznych i nieformalnych rozmów – tradycja ta jest kontynuowana do dziś. Masaryk mieszkał tutaj aż do swojej śmierci w 1937 roku i został pochowany na miejscowym cmentarzu, obok swojej żony Charlotte Garrigue Masaryk.

Dziś Lány są nie tylko oficjalną rezydencją Prezydenta Republiki Czeskiej – pałac jest również dostępny dla zwiedzających. Goście mogą odwiedzić rozległy park pałacowy oraz palmiarnię z 1879 roku, a od 2023 roku również uczestniczyć w zwiedzaniu z przewodnikiem reprezentacyjnych wnętrz na pierwszym piętrze pałacu.

W sezonie warto również wybrać się na Ścieżkę edukacyjną Lánská obora, na której znajduje się między innymi punkt widokowy na teren zamieszkany przez jelenie. Trasa o długości około 4,5 kilometra zaczyna się i kończy na obrzeżach miejscowości Lány i prowadzi przez część historycznego zwierzyńca – chronionego i ogrodzonego fragmentu lasów Křivoklát.

W odrestaurowanym XVIII-wiecznym spichlerzu w Lánach mieści się Muzeum T. G. Masaryka w Lánach, będące częścią Muzeum T. G. Masaryka Rakovník. Ekspozycje przybliżają życie i dziedzictwo pierwszego prezydenta Czechosłowacji oraz najważniejsze wydarzenia historyczne związane z jego działalnością.