Podążaj za muzyką: Czechy Środkowe śladami wielkich kompozytorów

Kmoch i jego Kolín

„Kolíne, Kolíne, stojíš v pěkné rovině…” — tak zaczyna się znany marsz, który František Kmoch skomponował na podstawie ludowej piosenki. To właśnie dzięki niemu Kolín stał się prawdziwym miastem muzyki. Co roku w czerwcu miasto rozbrzmiewa dźwiękami słynnego międzynarodowego festiwalu muzyki dętej Kmochův Kolín.

Kmoch, muzyk, który założył pierwszą orkiestrę dętą na profesjonalnym poziomie w Czechach, urodził się w środkowoczeskich Zásmukach. Później działał w pobliskim Suchdole i Červených Pečkách, a w 1873 roku przeprowadził się na stałe do Kolína — już jako uznany kapelmistrz i kompozytor.

Dom, w którym mieszkał — nr 50 przy ulicy Kutnohorskiej — zdobi dziś tablica pamiątkowa. Hołd można oddać mu także na miejskim cmentarzu w dzielnicy Zálabí. Albo wybrać się na spacer na wyspę Kmocha — nazwaną, oczywiście, jego imieniem. W cieniu wysokich drzew, w centralnej części wyspy, znajduje się pomnik z popiersiem słynnego kapelmistrza.

Ale muzyczny spacer po mieście Kmocha wcale się tutaj nie kończy. Z historycznego rynku warto udać się na pięknie odnowione Wzgórze św. Bartłomieja, rozciągające się wokół dominanty miasta — kościoła św. Bartłomieja. Tuż obok, w Nowej Szkole Parafialnej, mieści się Muzeum Prehistorii Dvořáka, jedna z części Muzeum Regionalnego w Kolínie. Ekspozycja prezentuje znaleziska archeologiczne z najstarszych okresów dziejów ludzkości.

Kolejne przestrzenie muzealne znajdują się naprzeciwko kościoła, w Domu Červinkovskim. Można tu poznać wnętrza XIX wieku, styl życia mieszczaństwa, średniowieczny Kolín oraz wystawę poświęconą higienie i pielęgnacji ciała na przestrzeni wieków.

Bezpośrednio na rynku, w Domu Veigerta, jedna z ekspozycji przeniesie Cię do pokoju Kmocha, pełnego autentycznych przedmiotów związanych ze słynnym muzykiem — wśród nich znajduje się fortepian marki Petrof oraz batuty Kmocha.

Spaceruj jak Antonín Dvořák

Nelahozeves

Antonín Dvořák uwielbiał spacery — niezbyt długie, ale wystarczająco długie, by zebrać myśli. To właśnie podczas nich najprawdopodobniej czerpał inspirację do swojej muzyki. Okolice Nelahozevsi znał doskonale. Często chodził wzdłuż Wełtawy do krewnych w Kralupach. Dziś jego śladami prowadzi oznakowany szlak noszący jego imię.

W Nelahozevsi odwiedź Dom Rodzinny Antonína Dvořáka, w którym znajduje się interaktywna ekspozycjaprzybliżająca życie kompozytora w ciekawy, angażujący i lekki sposób — zarówno dorosłym, jak i dzieciom.

Ślady Dvořáka znajdziesz w miejscowości także w innych miejscach. Naprzeciwko jego rodzinnego domu stoi kościół św. Andrzeja, w którym młody Antonín miał jeden ze swoich pierwszych występów.

Nie pomiń też pobliskiego przystanku kolejowego. Został przekształcony w przyjemne centrum informacji turystycznej z kawiarnią. Przy kawie można obserwować przejeżdżające pociągi — dokładnie tak, jak sam Dvořák lubił to robić.

Będąc w Nelahozevsi, odwiedź także renesansowy pałac Nelahozeves, należący do rodziny Lobkowiczów, która stoi również za odnową domu rodzinnego Dvořáka. Warto wybrać się również do pobliskich Veltrus, gdzie Dvořák niegdyś koncertował — najpierw w parku, a później w samym pałacu.

Vysoká u Příbrami

Zaplanuj również wycieczkę do Vysokiej u Příbrami, gdzie kompozytor spędzał letnie miesiące. Tutejsze głębokie lasy, łąki i niemal baśniowa atmosfera sprawiają, że można poczuć się jak w świecie opery Rusałka — jakby wodne nimfy z tej słynnej opery wciąż tańczyły gdzieś pomiędzy drzewami.

Od Památníku Antonína Dvořáka prowadzi oznakowana trasa do jeziorka Rusałki. Dvořák często i chętnie chodził także na pobliską Svatą Horę, jedno z najważniejszych miejsc pielgrzymkowych w Czechach.

Muzyka dookoła

Památník Antonína Dvořáka warto odwiedzić również ze względu na jego program kulturalny. W sezonie muzyka wypełnia zarówno willę, jak i park, przywracając twórczość Dvořáka do miejsc, w których powstawała — między innymi w ramach Środkowoczeskiego Letniego Festiwalu Kultury.

Dzika inspiracja Bedřicha Smetany

Jabkenice

Aby lepiej poznać Bedřicha Smetanę, wybierz się do Jabkenic niedaleko Mladé Boleslavi. W miejscu, w którym słynny kompozytor żył i tworzył, można dziś odwiedzić jego miejsce pamięci. Dom stojący na skraju rozległego zwierzyńca z piękną przyrodą był pierwotnie leśniczówką. Dziś autentyczna ekspozycja pozwala zajrzeć do życia rodziny Smetanów.

Każdej wiosny Jabkenice rozbrzmiewają muzyką. Tradycyjny festiwal Smetanovy Jabkenice zaprasza publiczność na koncerty muzyki klasycznej, ale daje też przestrzeń innym gatunkom. Program jest dodatkowo dostosowany do osób niesłyszących i tłumaczony na język migowy.

Pałace Loučeň i Mcely

Smetana był gościem rodziny Thurn-Taxis, która wspierała go jako mecenasi. Książę Alexander Johann von Thurn und Taxis był również osobistym przyjacielem Smetany. Bliska relacja z arystokratyczną rodziną, która podziwiała i wspierała jego twórczość, zaprowadziła kompozytora do ich pałaców w Loučeniu i pobliskich Mcelach.

To właśnie tutaj Smetana bywał gościem, koncertował dla rodziny i uczył dzieci Thurn-Taxisów gry na fortepianie. Pod koniec życia zadedykował książęcej parze kompozycję Z domoviny.

Za muzą do Lasu Świętego Jerzego

Bedřich Smetana chętnie spacerował po Lesie Świętego Jerzego, a źródło Boží voda należało do jego ulubionych miejsc. Często też długo rozmyślał w altanie nad stawem Vidlák w jabkenickim zwierzyńcu — miejscu, które zachowało się do dziś.

Podobną trasą możesz wyruszyć także Ty, wybierając ścieżkę edukacyjną Loučeň, która zaczyna się przy pałacu Loučeň i prowadzi przez piękno okolicznej przyrody — tej samej, która inspirowała słynnego kompozytora.

Gdzie jeszcze śladami Smetany?

Punkt widokowy Smetany nad Wełtawą koło Třebsína jest zamknięty dla publiczności, ale nic nie stoi na przeszkodzie, by spojrzeć na krajobraz dawnych Svatojánské proudy z innych miejsc. Niegdyś budzące respekt i jednocześnie opiewane progi rzeczne zostały zalane przez zbiornik Štěchovice — ale symbolicznie wciąż wybrzmiewają w poemacie symfonicznym Smetany Wełtawa z cyklu Moja ojczyzna.

Głęboka dolina Wełtawy, ze swoimi skalnymi zboczami, zaledwie kawałek na południe od Pragi, wydaje się stworzona do romantycznych wędrówek przez krajobraz. Po piękne widoki wybierz się na ścieżkę edukacyjną Svatojánské proudy, która zaczyna się w Štěchovicach, niedaleko zbiegu Wełtawy ze złotonośnym potokiem Kocába. Dziewięciokilometrowa trasa prowadzi zalesionym lewym brzegiem rzeki aż do Třebenic i mija legendarną osadę trampów Ztracenka. Przed wyjściem sprawdź aktualny stan trasy, ponieważ niektóre odcinki mogą być czasowo zamknięte ze względów bezpieczeństwa.

Beroun i Václav Talich

Życie artystyczne i prywatne jednego z najważniejszych dyrygentów XX wieku, Václava Talicha, poznasz w Izbie Pamięci Václava Talicha w Berounie, która jest częścią Muzeum Czeskiego Krasu.

Dlaczego właśnie Beroun? Słynny dyrygent spędził tutaj ostatnią część życia w rodzinnej willi. Szukając miejsca odpoczynku od wymagającej pracy i podróży po świecie, kupił willę w romantycznej dolinie Brdatka. Nawet u szczytu sławy sam pracował w ogrodzie.

Talich był także zapalonym turystą. Miejsca, które kochał, można odkrywać na ścieżce edukacyjnej Václava Talicha, gdzie 11 przystanków przybliża zarówno fakty z jego życia, jak i przyrodnicze ciekawostki okolicy.

W samym Berounie słynnego dyrygenta upamiętnia popiersie na głównym rynku. Miasto organizuje również coroczny międzynarodowy festiwal muzyczny Talichův Beroun. W programie często pojawia się koncert w ogrodzie willi Talichaoraz możliwość zwiedzenia prywatnego pokoju pamięci.