Winiarstwo: 1000 lat tradycji i nowe winnice

Magia o nazwie terroir

Ale różnorodność to nie jedyna rzecz, od której zależy smak wina. W grę wchodzi terroir. Nadaje to winu niepowtarzalne lokalne piętno, mówi coś o miejscu, w którym dojrzewały winogrona. Dlatego wina tej samej odmiany różnią się w zależności od tego, gdzie uprawiane są winorośle.

Czym więc jest terroir? Mówiąc najprościej, połączenie gleby + klimatu + rzeźby terenu + mikroklimatu + pracy, umiejętności winiarza.

U gleby zależy od jej składu, bogactwa mineralnego, struktury i zdolności zatrzymywania wody.

Klimat wpływa na winorośl poprzez temperaturę, długość nasłonecznienia, ilość opadów i wysokość nad poziomem morza.

Przez rzeźbę terenu rozumie się orientację zbocza i jego nachylenie, a także to, czy w pobliżu znajduje się rzeka lub inny zbiornik wodny.

Mikroklimat winnicy kształtowany jest przez przepływ powietrza, lokalną wilgotność, mgły i różnice temperatur między dniem a nocą.

Ostatnim czynnikiem, który decyduje o wyjątkowości terroir, jest sam winiarz. Sposób jego pracy, metody, których używa, jego tradycje…

Nieskończona liczba kombinacji tych wpływów daje początek wyjątkowym winom, które zapraszają do degustacji. Następnie wybierz się w podróż po winiarskich Czechach Środkowych i poznaj różnorodny terroir prawie stu szlaków winnic.

Chociaż nazwa podobszaru uprawy winorośli wyraźnie prowadzi nas do Mělníka po wino, to królewskie miasto nie jest jedynym miejscem, w którym możemy znaleźć winnice. Drugim ośrodkiem winiarskim Czech Środkowych jest region Kutnohorsko.

Na tym jednak lista środkowoczeskich miejscowości winiarskich się nie kończy – winnice znajdują się również w Karlštejnie, w Klučově w regionie Českobrodska, w Kvíči u Slaného, w Ždánicích w regionie Černokostelecko i w wielu innych miejscowościach w całym regionie.

I nie jest to coś nowego – tutejsza uprawa winorośli ma długą tradycję historyczną sięgającą IX wieku, do początków czeskiej państwowości. Tradycja winiarska została również odciśnięta w wielu nazwach miejscowości, takich jak Vinaře, Vinice, Vinařice…

Na wycieczkę do

…nie musisz jechać tylko na Morawy Południowe. Turystyka winiarska w Czechach Środkowych rozwija się bardzo dynamicznie. Nie tylko sadzone są nowe winnice i powstają nowe winiarstwa, ale winiarze otwierają swoje bramy i przyciągają turystów na degustacje z somelierem, lokalne przysmaki, zwiedzanie piwnic i wydarzenia kulturalne.

Chcesz obudzić się z widokiem na winnicę? A może wypić lampkę dobrego wina w środku krzewów winorośli o zachodzie słońca? Nie ma problemu, w niektórych winnicach można się nawet zatrzymać, a nawet miejsce na przyczepę kempingową nie jest już zupełnym wyjątkiem.

Spróbuj rzucić okiem na Winniarstwo Klučov pod Českým Brodem, Winiarstwo Válkovi w Posiadłości Winiarskiej Turbovice, Winiarstwo Jeviněveské w Mělníku, Winiarstwo ČZU lub Řepínskie winnice Štěpán.

Mělnícko

Mělník – główny ośrodek winiarski w Czechach Środkowych. Miejsce, w którym nowi winiarze uczą się i dorastają w szkolnych winnicach. Historyczne miasto, które znasz z wielu filmów, jest również przyjemnym celem podróży. Co ciekawe, można się tu również dostać łodzią.

Dominantą miasta jest zamek otoczony winnicami. W przeszłości mieszkały tu 23 czeskie królowe i księżniczki. Jedna z nich, Elżbieta Pomorska, żona króla Karola IV, kazała wybudować tu kaplicę pod wezwaniem św. Ludmiły. Podczas zwiedzania można podziwiać komnaty zamkowe z rodzinną kolekcją rodu Lobkowiczów, w tym z wyjątkową kolekcją map wszystkich europejskich miast XVII wieku.

Miłośnicy wina nie powinni zapomnieć o wycieczce po zabytkowych piwnicach zamku lub degustacji lokalnych win w Chateau Mělník w zamkowej Enotece. Można tu również kupić tradycyjne wino Ludmiła w oryginalnych butelkach typu kałamarz.

Co jeszcze warto zobaczyć w Mělníku

Warte odwiedzenia są podziemia Mělníka, w których znajduje się również średniowieczna studnia. Można też wspiąć się na wieżę kościoła św. Piotra i Pawła i podziwiać widoki na pobliski Říp, Czeskie Średniogórze i region Połabski.

Kolejna wieża, Brama Praska w pobliżu rynku, skrywa Galerię Ve věži i kawiarnię z oryginalną obsługą. Kawa, desery i mělníckie wino serwowane są przez ręczną windę znajdującą się w samym środku wieży.

Kultowy widok z zamku przez winnicę na zbieg rzek Łaby i Wełtawy jest prawie obowiązkowy. Jeśli wybierzesz się tu w momencie, gdy słońce zaczyna chylić się ku horyzontowi, nie pożałujesz – romantyka gwarantowana.

Wystawa winiarska w muzeum

Podróż do winnic regionu Mělník można rozpocząć w Muzeum Regionalnym Mělník tuż przy rynku, gdzie znajduje się również niewielka, ale interesująca wystawa winiarstwa. Zobaczysz na przykład flagę cechu oraz odznakę rangi mistrza cechu wina zwaną „ferrule„. Największą gwiazdą wystawy jest oryginalny posąg św. Wacława, który pierwotnie znajdował się w zabytkowej Winnicy św. Wacława Dřísy.

Zwiedzanie wystawy win może mieć stylowe zakończenie w przytulnej muzealnej kawiarni, w której oprócz deserów w stylu retro można skosztować win od lokalnych winiarzy. Nowością jest własne wino muzealne, które zostało stworzone dla muzeum Winiarstwa Kraus w Mělníku.

Gdzie się udać za winem i winiarzami

Winiarze z regionu Mělník zrzeszają się w stowarzyszeniu Mělnický košt, które organizuje również popularne imprezy cykliczne. Na wiosnę na rynku odbędzie się Noc wina, podczas której degustowane są młode wina od mielnickich winiarzy.  W sierpniu spotkasz ich ponownie na Mělníckýmkoštu – festiwalu mělníckich win i gastronomii.

Samo miasto Mělník co roku zaprasza turystów na słynne Mělníckie Winobranie. Trzydniowy festiwal wina jest pełen muzyki, dobrego wina i wrażeń. Podczas winobrania odbywa się wielki pochód historyczny, w którym idą również król Przemysł Otakar II i św. Ludmiła.

Jednak winiarzy i ich wino można spotkać również w znacznie bardziej kameralnym otoczeniu – bezpośrednio na terenie ich gospodarstw winiarskich lub winotek. Dokąd więc się udać?

Winiarstwo Kraus w Mělníku

Jeśli zapytasz, gdzie pójść po dobre wino w Mělníku, często usłyszysz „idź do Krausa”.  W rodzinnej winnicy produkują wino już w trzecim pokoleniu. Twórcą tradycji był profesor Vilém Kraus, znany hodowca winorośli, wykładowca uniwersytecki i autor wielu publikacji na temat winiarstwa.

Wina z winnicy Kraus w Mělníku można degustować codziennie w Winiarni Kraus w samym centrum Mělníka. Jeśli wybierasz się z przyjaciółmi, zamów degustację z somelierem w zabytkowej piwnicy degustacyjnej lub bezpośrednio w winnicy Klamovka z miejscami do siedzenia na tarasie widokowym. W sezonie odbywają się tu również imprezy okolicznościowe, takie jak popularne Winobranie między wierszami.

Winiarstwo Bettina Lobkowicz

Winiarstwo we francuskim stylu znajduje się tuż nad Łabą, w pobliżu portu w Mělníku. Jest to największe tutejsze winiarstwo, winorośl uprawiana jest na dwunastu winnicach, w tym w historycznej Trojslava i Klamovka, wspomnianej już za panowania Karola IV.

Do winiarstwa Bettina Lobkowicz można łatwo dojechać rowerem – znajduje się bezpośrednio przy Łabskim szlaku rowerowym, lub pieszo przyjemnym spacerem z centrum miasta przez winnice pod zamkiem. Jesteś tu mile widziany każdego dnia i zwykle przygotowywanych jest co najmniej 6 próbek do wolnej degustacji.

Można siedzieć i degustować z widokiem na rzekę, w otoczeniu róż i lawendy, na przykład przez cały dzień. W ofercie znajdą Państwo również ciekawe wina barrique oraz wina musujące. Lokalne wina są również certyfikowane jako produkt regionalny POLABÍ.

Mają też jedną specjalność, napój Verjus [czytaj werżi]. Nie zawiera alkoholu, jest naładowany witaminami i przeciwutleniaczami i jest naprawdę kwaśny, ponieważ jest zrobiony z niedojrzałych winogron Pinot Noir. Jest partnerem zarówno napojów mieszanych, jak i dobrego jedzenia czy sałatek.

Winiarstwo Válkovi

Młode winiarstwo z toskańskim akcentem. Tak można scharakteryzować Winiarstwo Válkovi, które znajduje się na terenie Posiadłości winnicznej Turbovice na obrzeżach Mělníka. Właściciele stopniowo rekonstruują oryginalny, zrujnowany pałacyk, a także najcenniejszy zachowany artefakt – zabytkową prasę winiarską.

Można się tu wybrać na wycieczki z przewodnikiem po winnicy, oferta obejmuje różne warsztaty, a nawet jogę na tarasie na dachu. W przytulnej Cantině można delektować się winem i lokalnymi przysmakami. Degustacje z przewodnikiem można połączyć z piknikiem w winnicy.

Nie chcesz stąd wyjeżdżać? Zatrzymaj się w samym środku winnic w jednym z apartamentów o poetyckich nazwach odmian wina. Z tarasu widokowego można delektować się kieliszkiem wina o zachodzie słońca za Řípem i kawą w promieniach poranka.

Winiarstwo w pobliżu Czeskiego Raju

Wędrując przez piękny krajobraz Czeskiego Raju, zatrzymaj się w Jivině niedaleko Mnichova Hradiště. Znajduje się tu najbardziej wysunięta na północ winnica w Czechach Środkowych – Winnica u Českého ráje. Wina z marką LPJ można degustować podczas degustacji z somelierem w stylowych pomieszczeniach nowego budynku winnicy. Na terenie winiarstwa znajduje się również sklep z produktami regionalnymi i można w nim kupić wszystkie wina z aktualnej oferty. Wina są certyfikowane jako Česki raj produkt regionalny.

Winiarstwo Jeviněvské

W pobliżu Mělníka znajduje się jeden z najstarszych szlaków winiarskich w Republice Czeskiej, wzmiankowany już w XIII wieku. Dziś należy do winnic Winiarstwo Jeviněvské. Małe, ale przyjemne. Możesz zatrzymać się tu tylko na lampkę wina podczas podróży lub zamówić mniejszą lub większą degustacjęz wyprzedzeniem. Z entuzjazmem organizują tu też imprezy okolicznościowe, wydarzenia kulturalne a nawet prawdziwe winobranie ze zbieraniem winogron.

Przenocować można w kilku pokojach lub we własnej przyczepie kempingowej. Latem ogród winiarstwa ożywa dzięki wielu rowerzystom i pielgrzymom – leży bezpośrednio na trasie szlaków pielgrzymkowych Blaník-Říp i Říp-Blaník.

Czy coś ci to tutaj przypomina? No oczywiście. Oryginalny budynek winnicyi samą winnicę można zobaczyć w czeskim serialu Vinaři 2.

Kutnohorsko

Obszar na wschodzie regionu, Kutnohorsko, jest przeciwwagą dla uprawy winorośli dla regionu mielnickiego. Korzystnie wpływa na to ciepły klimat Łaby, który przynosi większą ilość wody w krajobrazie – płynie tędy Łaba, a wokół znajduje się wiele stawów i jezior piaszczystych. Wzgórza Posázaví czy pobliskie Góry Żelazne wznoszą się z trzech stron. Wygraną dla winnic jest wysokiej jakości, ciepła gleba, bogata w składniki odżywcze.

Co warto zobaczyć w Kutné Hoře

Kutná Hora – piękne miasto o bogatej historii i królewskim przepychu. Miasto wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.  Atrakcji i zabytków jest tu tak dużo, że jeden dzień to zdecydowanie za mało, aby je zwiedzić.

Okres świetności Kutné Hory opierał się na wydobyciu srebra i do dziś przypomina o swojej dawnej górniczej przeszłości. Można wybrać się do Czeskiego Muzeum Srebra, gdzie można również udać się do średniowiecznej kopalni. Niedaleko stąd znajduje się Dwor Włoski, na którym bito słynne praskie grosze.

A widok na kultowy kościół św. Barbary zachwyci każdego. W sąsiednim kolegium jezuickim mieści się obecnie  GASK – Galeria Kraju Środkowoczeskiego, w której zawsze można zobaczyć kilka stałych i czasowych wystaw sztuki lub napić się kawy z lokalnej palarni w kawiarni galerii.

Nie można też pominąć Sedlec, dzielnicy ze słynnym ossuarium i katedrą, której architektem był słynny Jan Blažej Santini Aichel.

Gdzie się udać po winno i za winiarzami

Winiarze z KuKo – tak nazywają siebie tutejsi winiarze. KuKo w nazwie to skrót od obszaru turystycznego Kutná Hora Kolínsko. Wolne Stowarzyszenie Winiarzy organizuje wspólne imprezy – najpopularniejszą z nich jest Noc Wina, podczas której, winiarze i miłośnicy wina spotykają się w kościele św. Barbary w przedwieczór imprezy Kutnohorské stříbření i przy akompaniamencie muzyki degustują to, co najlepsze z tutejszych winnic.

Piwnice winiarskie Kutná Hora

Rodzinne winiarstwo dwóch pokoleń rodziny Rudolfských stoi za odnowieniem tradycji winiarskiej w regionie Kutné Hory. Podtrzymują też tradycję w winnicy i przy produkcji wina. Gospodarują bowiem biodynamicznie i jako jedyni w naszym regionie posiadają prestiżowy światowy certyfikat Demeter.

Winnice Kutné Hory rozsiane są na trzech wzgórzach Kutné Hory, ale najpiękniejszą z nich można znaleźć w samym centrum miasta, na zboczach w pobliżu kościoła św. Barbary. Na stoisku z winami można kupić lampkę wina i delektować się nią tuż wśród krzewów winorośli ze wspaniałym widokiem na zabytki.

Koniecznie wybierz się bezpośrednio do winiarstwa – znajdziesz je w zabytkowych pomieszczeniach klasztoru św. Urszuli. Organizowane są degustacje ze zwiedzaniem piwnic, a przy odrobinie szczęścia przy kosztowaniu win, właściciel winnicy zagra nawet na pianinie. W sklepie z winami można również kupić lokalne przysmaki, takie jak sery z farmy Bláto lub różne marmolady i chutney.